മലയാള സാഹിത്യ ചരിത്രത്തിൽ തന്റേതായ തനത് ശൈലി കൊണ്ട് വായനക്കാരുടെ ഹൃദയം കവർന്ന ജനകീയ എഴുത്തുകാരനാണ് വൈക്കം മുഹമ്മദ് ബഷീർ. ‘ബേപ്പൂർ സുൽത്താൻ’ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന അദ്ദേഹം, കഠിനമായ വാക്കുകൾക്ക് പകരം സാധാരണക്കാരുടെ സംസാരഭാഷയെ സാഹിത്യ ഭാഷയാക്കി മാറ്റി. പ്രകൃതിയോടും സർവ്വ ജീവജാലങ്ങളോടും ഉള്ള അതിരറ്റ സ്നേഹമായിരുന്നു ബഷീർ കൃതികളുടെ ജീവൻ.ബാല്യവും നാടുവിടലും1908 ജനുവരി 21-ന് കോട്ടയം ജില്ലയിലെ വൈക്കത്തിനടുത്തുള്ള തലയോലപ്പറമ്പിലാണ് ബഷീർ ജനിച്ചത്.

സ്കൂൾ പഠനകാലത്ത് ഗാന്ധിജിയെ കാണാൻ വേണ്ടി അദ്ദേഹം വീട്ടിൽ നിന്നും ഒളിച്ചോടി. തുടർന്ന് സ്വാതന്ത്ര്യ സമര പ്രസ്ഥാനങ്ങളിൽ സജീവമാവുകയും ഉപ്പുസത്യഗ്രഹത്തിൽ പങ്കെടുത്തതിന്റെ പേരിൽ ക്രൂരമായ ജയിൽവാസം അനുഭവിക്കുകയും ചെയ്തു. ജയിൽ മോചിതനായ ശേഷം ഇന്ത്യയിലുടനീളവും ആഫ്രിക്ക, അറേബ്യ തുടങ്ങിയ വിദേശ രാജ്യങ്ങളിലും ദീർഘകാലം സഞ്ചരിച്ചു. ഈ നാടോടി ജീവിതത്തിനിടയിൽ പാചകക്കാരനായും, അദ്ധ്യാപകനായും, സന്യാസിയായും ഒക്കെ അദ്ദേഹം ജീവിച്ചു. ഈ അനുഭവങ്ങളാണ് പിന്നീട് അദ്ദേഹത്തിന്റെ കൃതികൾക്ക്അ ടിയത്തറയായത്.പ്രകൃതിസ്നേഹവും ജീവിതദർശനവുംമനുഷ്യർക്ക് മാത്രമല്ല, ഭൂമിയിലെ എല്ലാ ജീവജാലങ്ങൾക്കും ഇവിടെ ജീവിക്കാൻ തുല്യ അവകാശമുണ്ടെന്ന് ബഷീർ വിശ്വസിച്ചു.
അദ്ദേഹത്തിന്റെ ‘ഭൂമിയുടെ അവകാശികൾ’ എന്ന കഥ ഇതിന് ഉത്തമ ഉദാഹരണമാണ്. പാമ്പും, പഴുതാരയും, പക്ഷികളും, ഉറുമ്പുകളുമെല്ലാം ഭൂമിയുടെ അവകാശികളാണെന്ന് അദ്ദേഹം ഓർമ്മിപ്പിച്ചു. കോഴിക്കോട്ടെ ബേപ്പൂരിലുള്ള തന്റെ വീട്ടുപറമ്പിലെ മാങ്കോസ്റ്റിൻ മരച്ചുവട്ടിലിരുന്ന്, ഗ്രാമഫോണിൽ സൈഗാളിന്റെ പാട്ടുകൾ കേട്ടുകൊണ്ടായിരുന്നു സുൽത്താന്റെ വിശ്വവിഖ്യാതമായ കഥപറച്ചിലുകൾ.പ്രധാന കൃതികളും അനശ്വര കഥാപാത്രങ്ങളുംമലയാളികൾ നെഞ്ചിലേറ്റിയ ഒട്ടനവധി കൃതികൾ ബഷീർ രചിച്ചിട്ടുണ്ട്:ബാല്യകാലസഖി: മജീദിന്റെയും സുഹറയുടെയും തീവ്രമായ പ്രണയവും വിരഹവും പറയുന്ന നോവൽ. ഒന്നിനോട് ഒന്ന് കൂട്ടിയാൽ ‘ഇമ്മിണി ബല്യ ഒന്ന്’ എന്ന പ്രയോഗം ഇതിലാണുള്ളത്.

പാത്തുമ്മയുടെ ആട്: സ്വന്തം കുടുംബാംഗങ്ങളെയും അവരുടെ വളർത്തുമൃഗത്തെയും പശ്ചാത്തലമാക്കി എഴുതിയ ഹാസ്യരസപ്രധാനമായ കൃതി.മതിലുകൾ: ജയിൽ ജീവിതത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ എഴുതപ്പെട്ട മനോഹരമായ പ്രണയകഥ.മറ്റ് പ്രധാന കൃതികൾ: പ്രേമലേഖനം, ന്റുപ്പുപ്പാക്കൊരാനേണ്ടാര്ന്ന്, ശബ്ദങ്ങൾ, വിശ്വവിഖ്യാതമായ മൂക്ക്.എട്ടുകാലി മമ്മൂഞ്ഞ്, ആനവാരി രാമൻ നായർ, പൊൻകുരിശ് തോമ തുടങ്ങിയ കഥാപാത്രങ്ങളിലൂടെ വായനക്കാരെ ചിരിപ്പിക്കുകയും ചിന്തിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യാൻ അദ്ദേഹത്തിന് കഴിഞ്ഞു.
പുരസ്കാരങ്ങളും വിയോഗവും
മലയാള സാഹിത്യത്തിന് നൽകിയ സമഗ്ര സംഭാവനകൾ പരിഗണിച്ച് 1982-ൽ രാജ്യം അദ്ദേഹത്തിന് പത്മശ്രീ പുരസ്കാരം നൽകി ആദരിച്ചു. കേന്ദ്ര സാഹിത്യ അക്കാദമി ഫെല്ലോഷിപ്പ്, കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി ഫെല്ലോഷിപ്പ്, വള്ളത്തോൾ പുരസ്കാരം എന്നിവയും അദ്ദേഹത്തിന് ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്.1994 ജൂലൈ 5-ന് ബേപ്പൂരിൽ വെച്ച് ആ സുൽത്താൻ ഇഹലോകവാസം വെടിഞ്ഞു. ഭൗതികമായി അദ്ദേഹം നമ്മെ വിട്ടുപിരിഞ്ഞെങ്കിലും, അദ്ദേഹത്തിന്റെ കൃതികളിലൂടെയും മാങ്കോസ്റ്റിൻ തണലിലെ ഓർമ്മകളിലൂടെയും ബേപ്പൂർ സുൽത്താൻ ഇന്നും മലയാളികളുടെ മനസ്സിൽ ജീവിക്കുന്നു.